Symptomen en kenmerken van een burn-out

Symptomen en kenmerken van een burn-out

Burn-out is wetenschappelijk gezien (DSM-5) lastig te diagnosticeren omdat er geen eenduidige omschrijving bestaat van het ziektebeeld.

Daarbij komt dat klachten die bij burn-out voorkomen, zich ook kunnen voordoen bij andere ziekten.

Met het oog op een goede behandeling is het dus belangrijk om de symptomen bij burn-out goed te onderscheiden van andere aandoeningen.

 

Drie hoofdkenmerken

  • Emotionele uitputting (leeg zijn)
  • Depersonalisatie (vervreemding van andere personen uit de omgeving) welke zich uit in kille, cynische, afstandelijke en onpersoonlijke houding naar de persoenen waar men dagelijks mee werkt
  • Verminderde persoonlijke bekwaamheid, vaak gepaard gaande met gevoelens van tekortschieten en twijfel aan eigen kunnen.

 

Algemene kenmerken bij burn-out

We spreken van burn-out als:

  • Er is een periode van roofbouw voorafgegaan aan het moment van afknappen. Dit betekent dat er langere tijd (maanden, maar soms ook jaren) de draaglast van een persoon groter was dan zijn draagkracht.
  • Er is sprake van chronische stress.
  • De klachten hebben te maken met werk, maar kunnen ook buiten het werk liggen.
  • Er is een groot verschil in functioneren vóór en tijdens de burn-out.
  • Het disfunctioneren is al een tijdje aan de gang. De omgeving heeft het opgemerkt maar de persoon in kwestie realiseert zich de ernst nog niet of nauwelijks, of ontkent de symptomen.

 

Specifieke symptomen bij burn-out

De symptomen van burn-out doen zich voor op vier specifieke gebieden:

 

Lichamelijk

  • Op de voorgrond staat uitputting.
  • Mensen met burn-out klagen altijd over extreme vermoeidheid.
  • Het herstelvermogen is verminderd, wat betekent dat je veel meer tijd nodig hebben dan normaal om je te herstellen na inspanning.
  • Opvallend is dat deze vermoeidheid vaak nog lang blijft bestaan, ook al ben je al flink opgeknapt.
  • Daarnaast is er vaak sprake van allerlei lichamelijke klachten en pijnen (bijvoorbeeld hartkloppingen, hyperventilatie, hoofd- en nekpijn etc.) die te maken kunnen hebben met chronische gespannenheid.
  • Ook komen slapeloosheid en rusteloosheid voor.

 

Geestelijk/mentaal

  • Het informatie verwerkend systeem in de hersenen doet het minder goed.
  • Daarom gaan routineklussen nog redelijk goed, maar het opslaan en verwerken van nieuwe informatie kost veel moeite en energie.
  • Ook zijn er meestal concentratieproblemen en vergeetachtigheid.
  • Het vertrouwen in de eigen competentie op velerlei gebied is hierdoor sterk afgenomen.
  • Mensen spreken over zichzelf als “klunzig”.

 

Emotioneel

  • Er is sprake van een verstoring van het emotionele evenwicht.
  • Emotionele reacties zijn soms niet passend: iemand reageert nauwelijks op iets wat erg is of juist heel heftig als er niets aan de hand is.
  • Velen voelen zich erg prikkelbaar, snel geïrriteerd en emotioneel labiel.
  • De stemming is vaak somber.
  • Kenmerkend is de grote emotionele afstand, tegenzin, soms zelfs walging of cynisme met betrekking tot het werk.

 

Gedrag

  • Chronische stress beïnvloedt ook het gedrag.
  • Veel mensen zeggen dat ze minder sociaal zijn dan tevoren.
  • Ze trekken zich terug, gaan minder uit of bij vrienden op bezoek en kunnen zo in een sociaal isolement raken.
  • Dikwijls komen ze ook niet meer toe aan hobby's of sport.
  • Als reactie op de stress veranderen soms ook eetpatroon, alcoholgebruik of rookgedrag.
  • Stress wordt weggegeten, weggedronken of weggerookt.

 

De 12 fasen van het burn-out proces

Er gaan vaak jaren voorbij voordat een voortdurende overbelasting uitmondt in een burn-out. Die tijd wordt gekenmerkt door steeds grotere wanhopige inspanningen om met de situatie en de bijbehorende symptomen om te kunnen gaan. Tot het gewoonweg niet meer gaat.

In de gratis hand-out 'De 12 fasen van het burn-out proces' lees je precies wat de kenmerken zijn van elke fase.