Motiverende Gespreksvoering

Je bent hier:
<< Terug

Wat is Motiverende Gespreksvoering (MG) en hoe gaat dat in zijn werk? In dit artikel geef ik meer duidelijkheid over hoe deze aanpak werkt.

Veranderen is nog niet zo makkelijk

Veranderen verloopt vaak moeizaam en kost veel energie. Om uit oude ingesleten patronen te stappen en nieuw gedrag te ontwikkelen en vol te houden is vaak nog niet zo makkelijk.

Tegelijkertijd brengt de verandering ook nieuwe kansen met zich mee, zoals:

  • Verbeteringen in je leven
  • Trots over je eigen kunnen
  • Bevestiging dat iets wél kan

Een veranderingen die voordelen opleveren en verbonden zijn met wat jij als belangrijk ziet komt vaak wel van de grond. Je waarden of intrinsieke motivatie geeft hier de doorslag. Motiverende gespreksvoering helpt je deze intrinsieke motivatie te zoeken en te vinden.

De grondleggers van Motiverende Gespreksvoering

De grondleggers van motiverende gespreksvoering zijn Miller en Rollnick. Zij definiëren MG als een op samenwerking gerichte gespreksstijl die iemands eigen motivatie en bereidheid tot verandering versterkt (2014, Miller/Rollnick). De intrinsieke motivatie van jou als persoon zelf is een belangrijk kenmerk.

Voor en nadelen van veranderen

Ook al willen we graag veranderen, we ervaren tegelijkertijd ook veel nadelen bij het veranderen. We zijn dan ambivalent, in conflict met verschillende emoties. Dat is een lastig aspect bij een veranderingsproces.

stress, keuzes

Ambivalentie tijdens een coachingsgesprek

Tijdens coachingsgesprekken komt de ambivalentie naar boven en wordt deze samen met de coach verkent en uiteindelijk opgelost. Belangrijk is dat je zelf (jij als client) de argumenten die voor jou doorslaggevend zijn ten gunste van de verandering uitspreekt. Hierin moet je niet door de coach worden 'geduwd' of overtuigd. Deze acceptatie door de coach komt nog meer tot uitdrukking in zijn houding door een veilige, ondersteunende en vertrouwde sfeer te scheppen.

De centrale taak van een coach in het gesprek is dat je je intrinsieke motivatie gaat onderzoeken en versterken. Dit maakt motiverende gespreksvoering niet vrijblijvend maar legt de focus op verandering die jij expliciet of impliciet wenst.

De uitgangspunten bij Motiverende Gespreksvoering

Bij Motiverende Gespreksvoering zijn er vier uitgangspunten:

  • Partnerschap
  • Acceptatie
  • Compassie
  • Ontlokken

De coach werkt vanuit deze vier uitgangspunten. Een goede coach is intrinsiek overtuigd dat deze elementen essentieel zijn om de ander goed te kunnen helpen.

Partnerschap

Gelijkwaardigheid tussen cliënt en coach staat voorop. Beiden zijn expert en hebben elkaar nodig. Jij als cliënt bent expert van jezelf en je dagelijks leven. De coach in zijn specifieke vakgebied en vertrouwt op de ‘andere’ expertise van de cliënt. Door oprecht en zonder voorbehoud samen te werken komen beide 'deskundige' tot een productieve samenwerking.

Acceptatie

Een onvoorwaardelijke accepterende houding van de coach draagt bij aan de autonomie van de cliënt zodat jij op volledige sterkte kan functioneren. Verminderd de autonomie (tijdelijk) dan zet de coach alles in het werk om je potentieel volledig te laten aanspreken binnen de grenzen van het mogelijke. Je bent als cliënt uiteindelijk degene die beslist.

Compassie

De coach zal er alles aan doen om jouw belangen en je welzijn zo optimaal mogelijk te dienen. Dit aspect maakt dat coaches vaak een bepaalde voorkeur hebben voor wat betreft de richting van het veranderproces. Namelijk de richting die bijdraagt aan het welzijn en gezondheid van jou als cliënt.

Ontlokken

De coach probeert doelgericht gedachten en gevoelens bij jou te onderzoeken en te begrijpen. Met als doel om samen met jou je intrinsieke motivatie (je doelen, wensen, verwachtingen en beweegredenen) te ontdekken en versterken.

Processen binnen Motiverende Gespreksvoering

Er zijn vier processen binnen het motiverende gesprek te herkennen die structuur geven aan het gesprek:

  • Engageren
  • Focussen
  • Ontlokken
  • Plannen

Deze vier processen verlopen soms opeenvolgend, maar kunnen ook door elkaar lopen.

Engageren

Het vertrouwen dat jij als cliënt en de coach in elkaar stellen is de basis om de andere processen mogelijk te maken. Engageren is als basis te zien voor het gesprek en legt een fundament voor de andere processen.

Focussen

Dit tweede proces geeft aan dat richting en doel ontstaat in het gesprek. Het komt vanuit gezamenlijke besluitvorming tot stand en wordt door de coach in de gaten gehouden. Focussen houd ook in regelmatig reflecteren op afgesproken doelen en het bijstellen hiervan.

Ontlokken

In het derde proces wordt je intrinsieke motivatie gezocht en verkend. De coach luistert, stelt vragen en reflecteert je uitspraken waarin je jouw ambivalentie met betrekking tot de verandering onder woorden brengt. Uiteindelijk probeert de coach je motieven naar boven te halen ten gunste van je veranderingsproces. Cruciaal hierin is dat jij deze zelf benoemd, vandaar ook de naam van dit derde proces: ontlokken.

Plannen

Door het proces in goede banen te leiden realiseert de coach samen met jou je uiteindelijke transformatie naar het gewenste gedrag. Bijvoorbeeld door een plan van aanpak op te stellen, ideeën te bedenken om terugval te voorkomen of een vervolgafspraak te plannen waarin verder met elkaar wordt gesproken over je intrinsieke motivatie.

Ambivalentie: conflicten bij verandering

Veranderen geeft vaak een conflict, conflict tussen de dingen die je belangrijk vindt maar niet goed samen gaan. Deze conflicten uiten zich in uitspraken die hierover worden gedaan. Praten over bezwaren en de inspanning die het kost. Maar ook over wat het oplevert en de verandering en resultaten waar naar verlangt wordt. Dit is een heel normaal verschijnsel. We noemen dit ambivalentie: twijfel in besluitvorming.

Ambivalentie is te herkenen bij veel mensen die een verandering overwegen. Je wikt en weegt tussen voors en tegens. Het gevolg is vaak dat veel mensen uiteindelijk niet aan verandering toekomt. Je blijft ambivalent met als gevolg dat je geen keuze maakt. En dan blijft alles bij het oude, terwijl je (ergens diep van binnen) toch eigenlijk best wilt. Dit kan nog wel eens de indruk wekken dat je helemaal niet wilt, je niet gemotiveerd bent. Maar dat is te kort door de bocht. Het is beter om deze ambivalentie te zien als ‘intern conflict’.

Motiverende Gespreksvoering

De voor- en nadelen van de verandering staan natuurlijk niet op zichzelf. Het zijn de meer concrete zaken die mensen voor zichzelf zien. ‘Onder’ deze voor- en nadelen gaan echter die zaken schuil die mensen belangrijk vinden. Deze ‘waarden’ conflicteren met elkaar waardoor het komen tot een keuze en uiteindelijk gedrag bemoeilijkt wordt.

Door in gesprek met de cliënt de voor- en nadelen van de verandering te exploreren worden deze aan de betrokkene helder en ontstaat de mogelijkheid om hier expliciet over na te denken, betekenis aan te geven, te wikken en wegen en tenslotte te besluiten.

Langzamerhand wordt u hopelijk duidelijk wat Motiverende Gespreksvoering is en is de vraag ‘Wat is Motiverende Gespreksvoering?’ bijna beantwoord. Als laatste daarom de concrete vertaalslag naar de gesprekstechnieken en naar het begrip ‘verandertaal’.

Instrumentarium van Motiverende Gespreksvoering

De technieken die ingezet worden bij Motiverende Gespreksvoering bestaan uit vijf basis vaardigheden. Het gaat om:

  • Open vragen stellen
  • Reflectief luisteren
  • Bevestigen
  • Samenvatten
  • Informatie en advies geven met toestemming

De eerste letters van deze basisvaardigheden vormen samen het het acroniem ORBSI. Deze vaardigheden worden veel toegepast, niet alleen bij coachingsgesprekken. Van elke vaardigheid volgt hier een korte toelichting om inzichtelijk te maken waarom deze belangrijk zijn tijdens de coachingsgesprekken.

Open vragen stellen

Het stellen van open vragen nodigt je uit te onderzoeken. Je krijgt de ruimte en het vertrouwen doordat de coach je de mogelijkheid heeft de inhoud van het gesprek mede te bepalen. Op zoek naar je intrinsieke motieven zijn open vragen nuttig omdat ze je stimuleren je intrinsieke motivatie te onderzoeken en onder woorden te brengen. Echter, de coach kan als hij dat zinvol vindt, het thema van het gesprek beïnvloeden. De coach zou bijvoorbeeld kunnen vragen: ‘welke voordelen kan deze verandering je opleveren denk je?’

Reflectief luisteren

Het reflectief luisteren, een vaardigheid die empathie verondersteld, is het benoemen van wat jij als client bedoelt te zeggen of met je non-verbale gedrag tot uitdrukking brengt. Hierdoor kan de coach dichtbij blijven bij wat jij expliciet zegt of uitdrukt. Daarnaast is het ook mogelijk om verder van je uitspraken af te gaan zitten met hetgeen wordt gereflecteerd. Hierbij wordt meer de impliciete bedoeling van je uitspraak of uitdrukking gereflecteerd of wordt in de reflectie zelfs je uitspraak min of meer ‘versterkt’. De reflectie heeft tot doel je terug te geven wat je zegt of bedoelde en laat bovendien blijken dat de coach je heeft gehoord en probeert te begrijpen.

Bevestigen

Bij een veranderingsproces is het benoemen van wat er goed gaat en wat er lukt een belangrijke rol weggelegd. Veel cliënten (en coaches …) zijn geneigd te kijken naar wat er niet goed gaat en hier aandacht aan te geven. Het gevolg hiervan zou kunnen zijn dat je geneigd bent te denken dat je niet zal slagen. Maar door die zaken te benoemen die helpend zijn voor de verandering of die al zijn gerealiseerd (hoe klein dan ook) verandert je ‘mindset’ in een veranderingsgezinde richting.

Samenvatten

Samenvatten van de belangrijkste aspecten van het gesprek heeft als resultaat dat de coach laat blijken dat hij geluisterd heeft. Door specifieke elementen wel en andere juist niet samen te vatten biedt het bovendien de mogelijkheid het gesprek te structureren en sturen op een manier die past bij de fase van het gesprek.

Informatie en advies geven met toestemming

Binnen motiverende gespreksvoering wordt het van belang geacht dat je als cliënt goed geïnformeerd wordt. Informeren wordt echter niet als eenrichtingsverkeer beschouwd, maar als een interactie jou en de coach. Dit wordt bereikt door informatie altijd vooraf te laten gaan door het vragen om toestemming om de informatie aan je te mogen geven. Vervolgens wordt gezocht naar wat je er al vanaf weet (als dat nog niet duidelijk voor je is) en wordt informatie ‘op maat’ aan je aangeboden. Tenslotte wordt gevraagd wat je van de aangeboden informatie vindt en wat het voor je betekent.

Het gebruik van verandertaal

Zoals eerder aangegeven geeft veranderen vaak een conflict tussen dingen die mensen belangrijk vinden. Dit is te herkennen aan de uitspraken die mensen hierover doen. Uitspraken waarmee je jezelf motieven geeft ten gunste van je veranderingsproces wordt ‘verandertaal’ genoemd. Dit taalgebruik geeft aan in hoeverre je gemotiveerd bent om te veranderen. Er worden vier categorieën beschreven:

  • redenen
  • wensen
  • mogelijkheden
  • noodzaak

Naarmate je meer uitspraken doet waarin verandertaal is te herkennen geef je jezelf meer argumenten om daadwerkelijk te veranderen. De coach kan deze uitspraken op gewenste momenten in het gesprek ontlokken en versterken waardoor je intrinsieke motivatie nog duidelijker naar voren komt. Uitspraken uit de mond van de coach hebben dit effect namelijk niet. Hoe meer verandertaal jezelf gebruikt hoe duidelijker het voor je is dat jij werkelijk aan verandering toe bent en je ambivalentie afneemt ten gunste van de verandering.

Tot slot

Veranderen is voor iedereen een lastig proces. Motiverende gespreksvoering is een benadering die werkt mits het wordt beoefent als een vloeiend proces, met de juiste attitude. Het is geen trukendoos die een coach inzet om jou als cliënt te sturen in een richting waar de coach je wilt hebben.

Veel coaches gebruiken met succes motiverende gespreksvoering.

Extra informatie over MG

  • Hier zie je een interview met grondlegger William Miller tijdens een congres in Nederland in 2014.
  • Motivational interviewing: a systematic review and meta-analysis
  • An emerging research field". American Psychologist.