Blog Hans Schouten Burn-out behandeling in drie fasen

Het drie fasen model bij een burn-out herstel programma

In een typisch geval van burn-out verloopt het herstelproces volgens het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) in drie fasen. Dit model wordt niet alleen door de huisarts en de  POH-GGZ gevolgd, maar ook door vele andere professionals. Het drie fasen model komt ook terug in mijn aanpak. Waarbij Mindfulness met name fase 1 ondersteund. Acceptance and Commitment Therapy (ACT) staat bij fase 2 en 3 meer op de voorgrond.

Burn-out herstel Fase 1 - De crisisfase

Kenmerkend voor fase 1 is de ontreddering en veel spanningsklachten. Je bent meestal overvallen door de overspanning. In deze fase moet je tot rust zien te komen, de overspanning leren accepteren en gaan begrijpen. Daarbij ga je alle stressfactoren op een rijtje zetten.

Burn-out herstel Fase 2 - De probleem en oplossingsfase

In deze fase ga je de problemen een voor een te onderzoeken en oplossingen bedenken.

Burn-out herstel Fase 3 - De toepassingsfase

In de derde fase ga je de gekozen oplossingen toepassen en je sociale rollen, die je had laten vallen, geleidelijk weer oppakken.

Hieronder wordt elke fase verder toegelicht. De tijdsduur per fase is indicatief en geen absoluut criterium voor stagnatie.

Crisisfase (gemiddeld 3 weken)

  • Hersteltaken in deze fase zijn:
    • accepteren
    • rust en ontspanning zoeken
    • dagstructuur aanbrengen
    • regelmatig, afwisselend activerende en ontspannende, activiteiten ondernemen. Dit helpt om de problemen te relativeren en de klachten te verminderen.
  • Behouden van de structuur in je dagelijkse activiteiten of deze aanbrengen: voldoende nachtrust, op vaste tijden naar bed gaan en opstaan, gezonde maaltijden eten en geen alcohol en drugs gebruiken.
  • De hieronder genoemde adviezen kunnen aanvullend behulpzaam zijn.

Praten

Voor diegene die hun problemen alleen verwerken word geadviseerd om met mensen in hun omgeving te praten. Praten levert vaak nieuwe gezichtspunten op, zeker voor hen die sterk op 1 aspect gefocust zijn.

Pieker opdrachten

Bij veel pieker gedachten wordt geadviseerd om alleen op een bepaalde en gelimiteerde periode van de dag (bijvoorbeeld 1 of 2 keer een half uur per dag) te piekeren. Om te voorkomen dat het piekeren ongestructureerd over de hele dag plaatsvindt.

Ontspanningsoefeningen

Ontspanningsoefeningen kunnen helpen om spanningsklachten te verminderen.

 

Probleem- en oplossingsfase (gemiddeld 3-6 weken)

Hersteltaken in deze fase zijn: in kaart brengen van problemen en oplossingsrichtingen

Problemen

  • Bespreken welke problemen een rol spelen, hoe beïnvloedbaar ze zijn en wat er moet gebeuren/veranderen.
  • Starten met het oriënteren op de (coping)problemen die hebben geleid tot de overspanning (bijvoorbeeld geen ‘nee’ kunnen zeggen, anderen willen plezieren).
  • Bij sterk catastroferen (‘rampdenken’, zoals: dat kan ik nooit; als ze dat van me vragen raak ik overspannen) stimuleren om een positievere interne dialoog te voeren:
    • waarom zou ik dat niet kunnen? Het heeft me altijd wel veel moeite gekost, maar ik heb het nooit echt af laten weten
    • als het niet zou lukken, wat zou er dan in het ergste geval gebeuren?

Oplossingen

  • Bespreken welke oplossingen denkbaar zijn, hoe wenselijk en realistisch ze zijn en hoe deze (geleidelijk) zijn toe te passen in de dagelijkse activiteiten (werk, thuis, sociaal).
  • Bespreken van de aanpak in vergelijkbare moeilijke situaties waarbij de coping wel goed ging.
  • Helpen bij het benoemen en bewust worden van persoonlijke kracht en energiebronnen.
  • Bespreken van dingen die wel goed gaan in het leven.
  • Helpen bij positief te herinterpreteren (‘heretiketteren’): benadrukken van positieve eigenschappen die onbedoeld aan de klachten hebben bijgedragen, zoals verantwoordelijkheidsgevoel, doorzettingsvermogen en mantelzorg geven.
  • Stimuleren om de problematiek te bespreken met de werkgever en de bedrijfsarts.
  • Kijken naar mogelijkheden om het arbeidsconflict op de werkplek op te lossen.

Aanvullende adviezen

  • Problemen/stressoren- en oplossingenlijst
    • Motiveren en begeleiden tot het opstellen van een gestructureerde lijst van concrete probleemsituaties met daarbij horende oplossingsrichtingen.
    • Dit kan helpen meer inzicht te geven in de problematiek en kan het gevoel van beheersbaarheid en controle vergroten.
  • Fysieke activiteit
    • Motiveren tot fysieke activiteit die kan bijdragen aan vermindering van de klachten en aan een betere conditie.
  • Mindfulness
    • Mindfulness kan helpen om spanningsklachten te verminderen.

 

Toepassingsfase (gemiddeld 6 weken)

  • Toepassen van oplossingen en oppakken van rollen en taken.
  • Stimuleren van de verworven inzichten en vaardigheden geleidelijk in praktijksituaties toe te passen en zijn/haar functioneren in de diverse rollen te hernemen (thuis, werk, sociaal).
  • Starten met het toepassen van eenvoudige oplossingen. Het slagen hiervan leid tot positieve ervaringen.
  • Voorkomen langdurig werkverzuim; (gedeeltelijk) participeren bevordert het gevoel van controle en het herstel van functioneren.

 

Werkgever en werknemer samen verantwoordelijk

De Wet Verbetering Poortwachter stelt werkgever en werknemer samen verantwoordelijk voor het zo snel mogelijk beperken van het ziekteverzuim in omvang en duur. Daartoe moet de werkgever bereid zijn om de aard en omstandigheden van het werk en de werktijden (tijdelijk) aan te passen aan jouw restcapaciteiten. Je moet bereid zijn het aangepaste werk te accepteren, mits het binnen je vermogens ligt.

 

Langdurig verzuim voorkomen

Als het mogelijk is een gedeelte van het werk te blijven doen, kun je je het beste je niet volledig ziek melden. In elk geval moet langdurig verzuim (langer dan drie maanden) worden voorkomen, omdat de kans op succesvolle werkhervatting snel kleiner wordt naarmate het verzuim langer duurt.

Niet alleen ervaar je een steeds hogere drempel voor werkhervatting, ook bij de werkgever ontstaat een steeds hogere drempel voor je re-integratie.

 

Wat kun je nog wel doen?

De behandelaar kan je vragen na te denken over de mogelijkheden om een deel van het werk te hervatten. Wat zou je weer kunnen gaan doen als je omstandigheden en het aantal uren werkhervatting zelf zou mogen bepalen? In principe zou iedereen met een burn-out binnen zes weken weer een deel van zijn werk moeten kunnen hervatten.

 

Samenwerking met de bedrijfsarts/arboarts (alle fasen)

Een arboarts is een (basis)arts die bij een arbodienst werkt. Een bedrijfsarts is een medisch specialist op het gebied van arbeid en gezondheid. Volgens de Arbowet moeten werkgevers zich laten bijstaan door een bedrijfsarts of een gecertificeerde arbodienst voor onder meer de begeleiding van zieke werknemers. De bedrijfsarts/arboarts heeft daarbij een adviserende en ondersteunende rol.

Positie van de bedrijfsarts niet geheel onafhankelijk

Het is goed om te weten dat de onafhankelijke positie van de bedrijfsarts in de praktijk onder druk staat doordat hij door de werkgever betaald wordt en met andere bedrijfsartsen/arbodiensten moet concurreren op de markt voor bedrijfsgezondheidszorg. Daarbij komt dat de diensten die bedrijven bij bedrijfsartsen/arbodiensten inkopen vaak minimaal zijn. Daardoor kunnen zieke werknemers vaak niet (tijdig) de begeleiding van de bedrijfsarts/arboarts krijgen die volgens hun eigen professionele richtlijn van toepassing is. Dit geeft nodeloos tijdverlies en vergroot de kans op langdurig ziekteverzuim.

De behandelaar als bemiddelaar

Wanneer je niet binnen drie weken een afspraak met een bedrijfsarts/arboarts kan krijgen, kan de behandelaar overwegen te interveniëren, bijvoorbeeld door de werkgever dringend te adviseren op korte termijn een bedrijfsarts in te schakelen. Een werkgever kan zo’n advies om juridisch-maatschappelijke redenen moeilijk negeren.

De bedrijfsarts/arboarts als bemiddelaar

Wanneer het contact tussen jou en je werkgever niet optimaal is, heeft de bedrijfsarts/arboarts nogal eens de neiging om zich afzijdig te houden. Dat pakt doorgaans nadelig voor je uit. Het kan dan zeer de moeite lonen om de bedrijfsarts/arboarts te stimuleren een bemiddelende rol te gaan spelen.

 

Conclusie burn-out behandeling bij de huisarts

De huisarts en de POH-GGZ hebben in de basis goede richtlijnen om je te ondersteunen in je herstelproces. Daar staat tegen over dat zij geen specialisten zijn op het gebied van burn-out.

 

Een burn-out aanpak die dieper gaat

Bovenstaande richtlijnen komen ook terug inmijn aanpak. Het grote verschil is dat ik op een aantal punten dieper met je ga. Hierdoor is de kans op een tweede burn-out klein. Maar ook om je hulpmiddelen te geven die je verder helpen om een vitaal en krachtig te zijn.

Wil jij ook een aanpak die meer oplevert?

Neem dan contact op voor een gratis kennismakingsgesprek.

Vraag hier een GRATIS kennismakingsgesprek aan > >